Yapay zeka mı, PR mı? İşten çıkarmaların perde arkası

Dünya genelinde yapay zekanın iş gücünü kökten değiştireceği ve kitlesel işsizliğe yol açacağına dair korkular her geçen gün büyürken, Oxford Economics’in yayımladığı yeni bir rapor bu endişelere farklı bir açıdan bakıyor.

Araştırma, birçok şirketin işten çıkarmaları yapay zeka bahane ederek yatırımcılara daha cazip gösterdiğini savunuyor. Bu yaklaşımın aslında şirketlerin eski hatalarını ve ekonomik zorluklarını gizlemek için bir PR stratejisi olduğu öne sürülüyor.

Raporda dikkat çeken bir nokta, firmaların çalışanlarını gerçekten yapay zeka ile değiştirmediği; bunun yerine rutin personel azaltımlarını “modernleşme” ve “teknolojik dönüşüm” gibi kavramlarla süslediği vurgulanıyor. Bu sayede, yatırımcılar önünde kötü performans yerine yenilikçi bir imaj çizilebiliyor.

Wharton Management’dan profesör Peter Cappelli, yüksek profilli haber başlıklarında yapay zekanın sorumlu olarak gösterildiğini, ama derinlemesine bakıldığında bunun henüz gerçekleşmemiş bir gelecek beklentisi olduğunu belirtiyor.

Raporun verileri de bu anlatıyı destekliyor. 2025’in ilk 11 ayında ABD’de yapay zekaya dayandırıldığı iddia edilen işten çıkarmaların sayısı yaklaşık 55 bin olarak kaydedildi, ancak bu rakam toplam iş kayıplarının sadece yüzde 4,5’ini oluşturuyor. Buna karşılık, ekonomik dalgalanmalar gibi geleneksel nedenlerle işini kaybedenlerin sayısı çok daha yüksek seviyede.

Ekonomistler, eğer yapay zeka gerçekten çalışanların yerini bu ölçekte almış olsaydı, çalışan başına verimlilikte keskin bir artış görüleceğini söylüyor. Oysa mevcut veriler, üretkenlik artışının beklenenden düşük kaldığını gösteriyor ve bu durum literatürde “verimlilik paradoksu” olarak adlandırılıyor.

Sonuç olarak Oxford Economics, yapay zekanın işten çıkarmalara yol açtığını öne süren argümanların bir bölümünün “gerçekten yaşananlar” yerine şirketlerin imaj yönetimi çabalarıyla ilişkilendirildiğini işaret ediyor.