Rusya Türkiye’ye özel kapıyı açıyor: Kritik ürünlerde kısıtlama kalkıyor

İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve Rusya’nın ihracata getirdiği kısıtlamalar Türkiye’nin gübre tedarikinde iki önemli kanalı daraltmıştı. Ankara ile Moskova arasında imzalanacak yeni anlaşmayla Rusya, ihracatını sınırlandırdığı azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyakta Türkiye’ye özel alan açacak.

KÜRESEL KRİZE KARŞI TARIM DİPLOMASİSİ

Türkiye ile Rusya, tarımsal üretim açısından kritik öneme sahip gübre tedarikinde yeni bir anlaşmaya gidiyor. İki ülke arasında yürütülen tarım diplomasisi sonucunda Rusya, ihracatına kısıtlama getirdiği azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyağın Türkiye’ye sevkiyatında özel bir düzenlemeye gidecek.
Bloomberg’ün haberine göre anlaşmayla Türkiye’nin özellikle gübre kullanımının yoğunlaştığı bahar aylarındaki ihtiyacının güvence altına alınması hedefleniyor.
Anlaşma, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen hafta Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Kırgızistan’daki zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmenin ardından geldi.

İRAN SAVAŞI TEDARİK KANALLARINI TIKADI

Türkiye açısından anlaşmanın önemini artıran gelişmeler ise İran savaşıyla başladı.
28 Şubat 2026’da başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Körfez ülkelerinden üre, amonyak ve kükürt ithalatı durmuş, Rusya da mart ayında bazı gübre ürünlerinin ihracatına kısıtlama ve kota getirmişti. 

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, mart ayında yaptığı açıklamada gübre tedarikinde sıkıntı bulunmadığını belirterek, “Hatta arzı artırmak için gerekli tedbirleri alıyoruz. Farklı tedbirleri peyderpey devreye alacağız.” demişti. Rusya ile varılan anlaşma da bu kapsamda atılan adımlardan biri olacak.

HAM MADDEDE DIŞA BAĞIMLILIK VE ÜRETİM AÇIĞI

Türkiye’nin yıllık gübre üretim kapasitesi 8 milyon tonun üzerinde olmasına rağmen sektörün ihtiyaç duyduğu temel hammaddelerin önemli bölümü ithal ediliyor. Amonyak, fosforik asit, fosfat kayası, potasyum ve kükürt gibi hammaddeler başta Körfez bölgesi, Akdeniz havzası ve Rusya’dan temin ediliyor.
Türkiye’de 7 büyük gübre üreticisi 17 tesiste faaliyet gösteriyor. Ancak ham maddede dışa bağımlılık nedeniyle tesislerin kapasite kullanım oranı yüzde 60-70 seviyesinde kalırken yıllık üretim 4,5-5 milyon ton civarında gerçekleşiyor. Tarım sektörünün yıllık gübre kullanımı ise yaklaşık 7 milyon ton. Yerli üretimin karşılayamadığı bölüm ithalat yoluyla temin ediliyor.

İHRACAT İÇİN YENİ BİR FIRSAT PENCERESİ

Rusya’dan tedarikin artması yalnızca iç piyasadaki arz açısından değil, Türkiye’nin gübre ihracatı açısından da önem taşıyor. Temelde net bir gübre ihracatçısı olmayan Türkiye, uluslararası piyasalarda fiyatların yükseldiği dönemlerde rekabet avantajı yakalayabiliyor. Bu dönemlerde yıllık gübre ihracatı 500 bin ton ile 1 milyon ton arasında değişebiliyor.
Rusya’dan gübre ve hammadde tedarikinin güçlenmesi, iç piyasadaki arzı desteklerken üretim kapasitesinin daha fazla kullanılmasına ve uygun piyasa koşullarında ihracatın artmasına da katkı sağlayabilir.