Küresel sağlık tehdidi sıtma 2024 yılında 610 bin can aldı

Dişi anofel cinsi sivrisineklerin sokmasıyla aktarılan bir parazitin neden olduğu sıtma, DSÖ tarafından tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalık olarak tanımlanıyor. Malarya olarak da adlandırılan hastalığın belirtileri arasında ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, gözler ve deride sararma, nöbetler ve nefes darlığı yer alabiliyor. Sıtma hastalığına yönelik farkındalığın artırılması için her yıl 25 Nisan Dünya Sıtma Günü olarak adlandırılırken, Dünya Sıtma Günü’nün bu yılki teması ise Sıtmayı Ortadan Kaldırmak İçin Şimdi Yapabiliriz ve Şimdi Harekete Geçmeliyiz olarak belirlendi. 25 Nisan Dünya Sıtma Günü nedeniyle DSÖ’nün hastalığa ilişkin verileri derlendi.

‘KÜRESEL ÖLÇEKTE VAKALARIN MERKEZİ AFRİKA’

DSÖ’nün yayımladığı 2025 Dünya Sıtma Raporuna göre, 2024’te dünyada 282 milyon sıtma vakası görüldü ve hastalık nedeniyle 610 bin kişi hayatını kaybetti. Küresel ölçekte tüm vakaların yaklaşık yüzde 94’ünü oluşturan Afrika’da 2024’te 265 milyon kişiye sıtma teşhisi konuldu ve bölgede hastalıktan 579 bin kişi yaşamını yitirdi. Hastalığa karşı en savunmasız grup olan 5 yaş altı çocuklar, bölgedeki ölümlerin yüzde 75’ini oluşturdu. Dünyadaki vakaların neredeyse yüzde 50’si, salgının en şiddetli yaşandığı Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik’te kaydedildi. Avrupa’da ise 2015’ten bu yana kimseye sıtma teşhisi konulmadı.

‘AŞI ÇALIŞMALARIYLA MİLYARLARCA VAKA ÖNLENDİ’

DSÖ, sıtma bulaşma riski yüksek bölgelerde parazit taşıyıcı sivrisineklerden korunmak amacıyla ilaçlı cibinliklerin kullanılmasını, sıtma şüphesi durumunda sağlık kuruluşlarına başvurulmasını ve tedavi sürecinde sıtma aşılarının kullanılmasını tavsiye ediyor. Sıtma salgını görülen ülkelerde 2019’dan beri DSÖ’nün öncülüğünde Küresel Aşı ve Bağışıklama İttifakı, AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Mücadele Küresel Fonu ve Unitaid’in sağladığı finansmanla aşı uygulamaları yapılıyor.

Ekim 2023’te DSÖ, ilk sıtma aşısı olan RTS,S/AS01’in devam eden uygulamasını tamamlamak için ikinci bir aşı olan R21/Matrix-M’yi önerdi ve riskli bölgelerde yaşayan çocuklar arasında sıtmayı önlemek için yeterli aşı tedarikini sağladı. Salgından etkilenen ülkelerle yürütülen söz konusu girişimler sayesinde 2000-2023 döneminde 2,2 milyar sıtma vakasının önlendiği tahmin ediliyor. Türkiye’de, Sağlık Bakanlığının çalışmalarıyla yerli sıtma enfeksiyonu bitirildi ve 2010’dan bu yana sadece yurt dışı kaynaklı vakalar tespit ediliyor.