James Webb kanıtladı: Kara delikler yıldızsız doğabiliyor

Yale Üniversitesi’nden astrofizikçi Priyamvada Natarajan, Dünya Ekonomik Forumu’nda yaptığı sunumda, James Webb Uzay Teleskobu’ndan (JWST) gelen verilerle evrenin en büyük gizemlerinden birinin aydınlandığını duyurdu. 

Geleneksel teori, kara deliklerin ölen yıldızların çökmesiyle oluştuğunu ve zamanla madde yutarak büyüdüğünü savunuyordu. Ancak James Webb, evrenin henüz emekleme aşamasında (Büyük Patlama’dan sadece birkaç yüz milyon yıl sonra) şaşırtıcı derecede devasa kara delikler tespit etti. Bu kadar kısa sürede bu boyuta ulaşmaları “yıldız ölümü” modeliyle imkansız görünüyordu.

Natarajan ve ekibinin kanıtladığı yeni modele göre, bu kara delikler yıldızlardan değil, doğrudan devasa gaz bulutlarının kendi içine çökmesiyle oluştu. “Doğrudan çöküş” adı verilen bu süreç, kara deliklerin çok daha büyük bir “tohumla” hayata başlamasını ve kısa sürede milyarlarca güneş kütlesine ulaşmasını sağlıyor.

Kara delikler sadece uzak uzayın gizemi değil, günlük hayatımızın da bir parçası. Natarajan, Davos’taki dinleyicilere şaşırtıcı bir hatırlatmada bulundu: “Buraya gelebildiniz çünkü kara delikleri açıklayan denklemler aynı zamanda GPS sistemlerine rehberlik ediyor.”

Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi, kütlenin uzay-zamanı büktüğünü söyler. Dünya’nın kütlesi nedeniyle uydulardaki saatler, yerdeki saatlerden daha hızlı ilerler. Eğer kara delikleri anlamamızı sağlayan bu matematiksel düzeltmeler yapılmasaydı, GPS sistemleri saniyeler içinde yanılır ve navigasyon kullanılamaz hale gelirdi.

Keşfi “bir kariyer ömründe yapılabilecek en heyecan verici doğrulama” olarak tanımlayan Natarajan, bu araştırmaların felsefi bir boyutu olduğunu da ekledi: “Evreni ve kara delikleri incelemek, insana ‘kozmik bir mütevazılık’ aşılıyor. Zamanda geriye bakarak, parçası olduğumuz bu muazzam hikayeyi birleştiriyoruz.”