ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü “ODTÜ Bilim-2” gemisi ile Karadeniz’de 10 gün süren ve 8 bilim insanının katıldığı seferini tamamladı.

“Karadeniz’de Dirençli Ekosistemlerde Mavi Büyüme Gelişimi için Araştırma ve İnovasyon” (BRIDGE-BS: Advancing Black Sea Research and Innovation to Co-Develop Blue Growth within Resilient Ecosystems) projesi çerçevesinde bu yıl gerçekleştirecek 3 seferden ilkine, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsünden bilim insanları da Alemdar 2 gemisiyle katıldı ve iki araştırma gemisi 30 deniz mili açığa kadar birlikte çalıştı.

AA muhabirine Karadeniz’deki bulgularıyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Mustafa Yücel, 3 ayaklı seferlerin ilkini başarıyla tamamladıklarını belirterek, seferde odak noktalarının Karadeniz’deki karbon döngüsü, denizin asidite seviyelerinin araştırılması, karbon yutma kapasitesinin belirlenmesi ve oksijen durumumun tekrar gözden geçirilmesi olduğunu söyledi.

Karadeniz’in 1960-70’li yıllarda ciddi sorunlar yaşadığını, uluslararası tedbirlerle 90’lı yıllarda iyileşme görüldüğünü anlatan Yücel, bu iyileşmenin yetersiz kaldığını ve denizin ekosistem sorunlarının devam ettiğini aktardı.

Yücel, seferin ana bulguları konusunda şu bilgileri paylaştı:

“Karadeniz’de en çok gözlemlediğimiz şey, kıyıya en yakın noktalardaki aşırı Marmaralaşma. Yani Marmara Denizi gibi çok kirli, nispeten çok düşük bir su kalitesi, maalesef kıyılarımızda sürekli mevcut durumda artık. Analizlerimiz sürüyor. İlk gözümüze çarpan bulgu Güneybatı Karadeniz sistemi ciddi baskı altında. Özellikle karasal kaynaklı kirleticilerin kıyıya yakın koordinatlarda çok daha yoğun biçimde olduğunu ortaya koyduk. Denizin berraklığı daha önceki yıllarda 15 metreye kadar çıkıyordu ama kıyı bölgelere yaklaştığımızda hem Boğaz çıkışının doğusunda hem de batısında bu ışık geçirgenliğinin 10 metrenin altına düştüğünü gördük. Özellikle en kıyı kesimlerimiz çok net görülüyor ki yoğun bir kirlilik ve biyolojik üretkenlik baskısı altında.”

Denizdeki oksijen seviyesi konusuna da değinen Yücel, “Artık oksijen belli bir seviyede sabitlenmiş durumda, Güneybatı Karadeniz’de kıyıya doğru yaklaştığınızda 120-130-150 metreye kadar oksijen gidiyor. Bu biraz fiziksel akıntılarla alakalı çünkü özellikle Boğaz tarafında akıntılar daha güçlü. Ama 30-40 mil açığa doğru gittiğinizde bu derinlik 100 metreye iniyor. Kendi sınırlarımızın uç noktasına yaklaştığımızda 60-70 metreye kadar oksijensizlik sınırının inceldiğini görüyoruz. Bunlarda bir değişim görmedik, bir iyiye gidiş gözlemlemiyoruz.” diye konuştu.

YÜZEY SUYU SICAKLIĞI

Prof. Dr. Yücel, yüzey suyu sıcaklıklarına ilişkin de “Karadeniz’in yüzey suları sıcak, bunu uydu verileriyle gördükten sonra seferle birlikte deniz verileriyle de gördük. Mevsim normalinin 24,5-25 derece olduğu Batı Karadeniz’de yüksek açıklarda 27, kıyıya yakın bölgelerde ise 28 dereceye varan sıcaklıklar ölçtük.” bilgisini verdi.

Yücel, “Yalnız hala denizin içinde kış döneminden kalma bir nebze daha az sıcak su mevcut ama bunun çok inceldiğini bulduk. Bu su belki de 1-2 hafta içinde kaybolacak.” sözlerini sarf etti.

Bir ay önce rapor edilen ve müsilaj olduğu düşünülen köpüklenme ya da yüzeyde görülen birikintilere, İstanbul Boğazı’nda ve Karadeniz’in kıyı kesiminde deniz yüzeyi ve deniz içinde rastlamadıklarını bildiren Yücel, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Görünen o ki biyolojik üretkenlik birkaç hafta öncesine göre bir miktar daha azalmış durumda. O, bahar sonunda tipik denizin, çiçeklerin doğada açması gibi patlama yaşanmasıydı, o köpüklenme bunun eseriydi, şu anda öyle bir bulgumuz yok ama özellikle Güneybatı Karadeniz’de bizim kara sularımızda yoğun bir kirlilik baskısı devam ediyor. Karadeniz zaten oksijen azlığıyla ünlü bir yer, maalesef Akdeniz’den giren daha yoğun oksijen getiren suyun da artık yeteri kadar o bölgeyi oksijenlendiremediğini görüyoruz. Bunun bir nedeni de tabii ki Marmara.”

El Nino etkisiyle kış mevsiminin sıcak geçmesinin ve haziranda kırılan sıcaklık rekorlarının derin denizi etkileyeceği tahminini paylaşan Yücel, sözlerini “2-3 ay sonrası için büyük bir risk var diyebiliriz. Bu yıl özellikle derin deniz kısımları çok daha hızlı ısınacak gibi görünüyor. Bunun da direkt oksijen tüketimi, ötrofikasyon veya köpüklenme gibi hadiselere benzer sonuçları olacağını şu anda öngörebiliyoruz.” diyerek tamamladı.

The post ODTÜ’nün Karadeniz seferinden “Marmaralaşma” çıktı appeared first on Memur70 Memurlar Kamudanhaber Memur Haber Sitesi.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) tarafından yönetilen ‘Mars Oksijeni Yerinde Kaynak Kullanımı Deneyi’ (MOXIE) ile Perseverance gezgini 7 kez oksijen üretmeyi başardı.

Mars’taki atmosferin yaklaşık yüzde 96’sını oluşturan karbondioksiti dönüştürmek için tasarlanmış Perseverance üzerinde küçük bir araç bulunuyor. 

Şubat 2021’den bu yana cihaz yedi kez çalıştı ve her seferinde saatte yaklaşık 0,2 ons (6 gram) oksijen üretti. Bu, Dünya’daki küçük bir ağacın üretebileceği oksijen miktarıyla aynı seviyede olduğu anlamına geliyor.

MOXIE baş araştırmacı yardımcısı Jeffrey Hoffman, “Bu, başka bir gezegensel cismin yüzeyindeki kaynakları gerçekten kullanmanın ve onları kimyasal olarak bir insan görevi için faydalı olabilecek bir şeye dönüştürmenin ilk gösterimi” dedi.

MOXIE cihazı Mars’ta dört mevsim boyunca hem gece hem de gündüz çeşitli koşullarda çalıştı. Araştırmacılar, cihazın MOXIE’den yaklaşık 100 kat daha büyük bir versiyonunun, Kızıl Gezegeni ziyaret eden gelecekteki astronotlar için potansiyel olarak solunabilir oksijen oluşturabileceğini umuyorlar. 

Eğer Mars’ta oksijen üretilemezse, bir uzay gemisinin büyük bir bölümü Dünya’dan taşınacak oksijene ayrılması gerekiyor.

Ayrıca, MOXIE’nin ürettiği oksijen roket yakıtı için bir bileşen olarak da kullanılabilir. Bir roketin Mars dışına fırlatılabilmesi için 33 ila 50 ton arası sıvı oksijen iticisine ihtiyaç bulunuyor.

MIT ekibinin araştırması 31 Ağustos Çarşamba günü Science Advances dergisinde yayınlandı.

The post NASA’nın Mars’taki Perseverance aracı 7 kez oksijen üretmeyi başardı appeared first on Memur70 Memurlar Kamudanhaber Memur Haber Sitesi.

Marmara Denizi’ni tesiri altına alan müsilaja karşı 22 Haziran’da Kocaeli Körfezi’nde 4 farklı nokta ile Pendik’te belirlenen bir alana 30 metre derinliğe oksijen düzeyini artıracak aygıtlar bırakıldı. 6 hafta sürmesi beklenen test sürecinin ikinci haftasında düzgün haber geldi. Pendik’te oksijen düzeyinde artış görüldü. Etraf ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum da kelam konusu aygıtların son durumuna ait bilgi verdi. Kabine toplantısı sonrası bir küme gazeteciye konuşan Kurum, sonuçların ay sonu prestijiyle çıkacağını hatırlatarak, Pendik’teki oksijenin bir ölçü arttığını lakin öbür 4 noktada rastgele bir artışın olmadığını söyledi. Kurum, “Pendik Marina’da daha olumlu bir tablo var. Lakin Körfez biraz daha makus. Nefes alma noktasında eza var. Kirli olunca o kirlilik içerisinde oksijen alsa bile oradaki canlılar tekrar o ömür döngüsüne erişemiyor. Oksijen verilmesi gerçek bir yol. Süreç sonunda göreceğiz” sözlerini kullandı. Kurum, sonuçları gördükten sonra uygulamanın yaygınlaştırılıp yaygınlaştırılmayacağına karar verileceğini bildirdi.

AZOT VE FOSFORUN AZALMASI LAZIM

Temizleme noktasında bayağı bir ilerleme kaydedildiğini vurgulayan Kurum, şu an yapılan çalışmalarla denizdeki olağan döngüsel hayatın devam ettirilmesinin sağlanmaya çalışıldığını aktardı. Kurum, üremenin nedeninin içerdeki azot ve fosfordan kaynaklı olduğunu, kesin tahlil için ise “Oksijenin artması, azot ve fosforun azalması lazım. Maksat o aslında. Bunu yapmaya çalışıyoruz” dedi. Bu kapsamda, deniz tabanındaki ömrü eski haline getirebilmek için balık avlanmasıyla ilgili bir kısıtlamanın kelam konusu olabileceğini ve Marmara’ya balık bırakılabileceğini kaydetti. Kurum, “Bırakın tutmayı ek vermek lazım” dedi. İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi tarafından müsilajı temizlemek için deniz bakterilerinin kullanılmasıyla ilgili çalışmanın da devam ettiğini ve sürecin anlık takip edildiğini bildirdi. Müsilajla uğraşta kontrollerin ehemmiyetine de dikkat çeken Bakan Kurum, 41 işletmenin kapatıldığını ve toplam 18 milyon para cezası kesildiğini belirtti.

Osman Özgan

The post Oksijen Marmara’ya iyi geldi appeared first on Memur70 Memurlar Kamudanhaber Memur Haber Sitesi.